facebook pixel

Το 2012 με to ποιημα "Όνειδος της Ευρωπης" επεκρινε τους Ευρωπαιους γιατι καταδικαζαν στη φτωχεια την Ελλαδα

Έφυγε από τη ζωή ο νομπελίστας Γκίντερ Γκρας

Σε ηλικία 87 ετών απεβίωσε ο νομπελίστας συγγραφέας Γκύντερ Γκρας

Ο γνωστότερος στον κόσμο Γερμανός λογοτέχνης των τελευταίων δεκαετιών, ο Γκύντερ Γκρας, με χαρακτηριστικό του τις μαχητικές, αριστερές θέσεις του, πέθανε σήμερα σε ηλικία 87 ετών. Είχε τιμηθεί με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1999

Για πολλούς, ο Γκρας ήταν η φωνή της μεταπολεμικής γενιά της Γερμανίας που έφερε το βάρος της ενοχής των προγόνων της -αλλά και του ιδίου, όπως αποκαλύφθηκε το 2006, για τις ακρότητες που διέπραξαν οι Ναζί στην Ευρώπη.

Ο Γκύντερ Γκρας γεννήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 1927 στο Ντάντσιχ, το σημερινό Γκντανσκ της Πολωνίας. Ο πατέρας του ήταν Γερμανός και η μητέρα του προερχόταν από μια σλαβική μειονότητα της Πρωσίας.

Αφότου εκδόθηκε, το 1959, το "Τενεκεδένιο ταμπούρλο", το μυθιστόρημα που έγινε παγκόσμια επιτυχία και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Φόλκερ Σλέντορφ, αποσπώντας το Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες και το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, ο Γκρας δεν σταμάτησε ποτέ να φέρνει τη χώρα του σε αντιπαράθεση με το ναζιστικό παρελθόν της.

Μεταξύ των γνωστότερων έργων του, γραμμένων σε μια πλούσια και μολαταύτα σαφή γλώσσα, γεμάτη με φαντασία και ειρωνία, ήταν "Η γάτα και το ποντίκι", τα "Σκυλίσια χρόνια", "Ο Μπουτ, το ψάρι", η "Συνάντηση στη Βεστφαλία", ο "Αιώνας μου" και άλλα.

Σε ηλικία 11 ετών εντάχθηκε στη χιτλερική νεολαία. Το 1944 πολέμησε μέχρι που αιχμαλωτίστηκε, προς το τέλος του πολέμου, από τους Αμερικανούς. Απελευθερώθηκε το 1946.

Η ζωή του τα επόμενα χρόνια ήταν μποέμικη, παρακολούθησε μαθήματα πλαστικών τεχνών, γλυπτικής και ζωγραφικής και έκανε τις πρώτες του απόπειρες να γράψει ποίηση. Τη δεκαετία του 1950 αποφάσισε να γίνει συγγραφέας ενώ αργότερα τάχθηκε στο πλευρό των αντιφασιστών συγγραφέων της "Ομάδας 47" και το Σοσιαλδημοκράτη πολιτικού Βίλι Μπραντ.

Τα τελευταία χρόνια είχε ταχθεί ανοιχτά υπέρ του "κοκκινοπράσινου" συνασπισμού μεταξύ των Σοσιαλδημοκρατών του καγκελαρίου Γκέρχαρντ Σρέντερ με τους Πράσινους ενώ είχε επικρίνει σφοδρά και τη "σταυροφορία" τους προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους στο Ιράκ.

Κύμα αντιδράσεων είχε προκαλέσει το 2006 η αποκάλυψη, ότι λίγο πριν από τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου είχε στρατολογηθεί στην επίλεκτη μονάδα των Ναζί, τους Βάφεν Ες-Ες.

Την αποκαλυψη είχε κάνει ο ίδιος στα απομνημονεύματά του, όπου έγραψε ότι στην ηλικία των 15 ετών ήθελε να πάει εθελοντής στα υποβρύχια αλλά δεν έγινε δεκτός λόγω του νεαρού της ηλικίας του. Στρατολογήθηκε στα 16 του, όπως όλοι οι συνομίληκοί του, τότε. Κατόπιν εντάχθηκε στους Βάφεν Ες-Ες, τη μονάδα που διοικούσε ο Χάινριχ Χίμλερ, αλλά όχι εθελοντικά.

Η αποκάλυψη αυτή είχε προκαλέσει κύμα αντιδράσεων ενώ πολλοί ήταν οι πνευματικοί άνθρωποι που υπερασπίστηκαν τότε τον Γκρας. Πάντως ο πρώην πρόεδρος του αντι-κομμουνιστικού συνδικάτου Αλληλεγγύη-κι εξέχουσα προσωπικότητα του Γκντανσκ-Λεχ Βαλέσα κάλεσε μάλιστα τον Γκρας να απαρνηθεί τον τίτλο του επίτιμου δημότη της πόλης, όπου γεννήθηκε κάτι που αρνήθηκε ο διάσημος συγγραφέας.

Ο ίδιος ο γερμανός νομπελίστας συγγραφέας έδωσε εξηγήσεις, σε επιστολή του προς τον δήμαρχο της γενέτειράς του, για την θητεία του στα Βάφεν-SS και για τη μακρά σιωπή του για το θλιβερό αυτό επεισόδιο του παρελθόντος του, χωρίς όμως να ζητά συγγνώμη από την πόλη του, η οποία ενσωματώθηκε στην Πολωνία μετά το 1945 και της οποίας είναι επίτιμος πολίτης.

"Στην παιδιάστικη τύφλωσή μου των 15 χρόνων, θέλησα να υπηρετήσω στα υποβρύχια. Δεν με δέχθηκαν. Αντιθέτως, τον Σεπτέμβριο του 1944, σε ηλικία 17 ετών, εντάχθηκα στα Βάφεν -SS, χωρίς να μπορέσω να πω λέξη. Μεγάλος αριθμός από ανθρώπους της γενεάς μου μοιράσθηκαν την ίδια τύχη", έγραφε τότε ο Γκράς. "Είναι μόνον τώρα, με την ηλικία, που βρήκα τον κατάλληλο τρόπο για να μιλήσω γι' αυτό σε μία πιο ευρεία προοπτική. Τούτη η σιωπή μπορεί να ερμηνευθεί ως λάθος, επίσης μπορεί να θεωρηθεί καταδικαστέα", προσέθετε.

"Θα πρέπει επίσης να ζήσω με το γεγονός ότι ο τίτλος μου του επίτιμου δημότη του Γκντάνσκ τίθεται εν αμφιβόλω", ανέφερε τότε ο Γκρας για να καταλήξει: "Θα ήθελα ωστόσο να διατηρήσω το δικαίωμα να δηλώσω πως έχω κατανοήσει το επώδυνο δίδαγμα που έλαβα στα νιάτα μου. Τα βιβλία μου και η πολιτική μου δραστηριότητα το τεκμαίρουν".

Έξι χρόνια αργότερα, το 2012, προκάλεσε σάλο όταν δημοσίευσε ένα ποίημα που επέκρινε το Ισραήλ και το κατηγορούσε ότι "απειλούσε την παγκόσμια ειρήνη". Οι ισραηλινές αρχές αντέδρασαν χαρακτηρίζοντάς τον "ανεπιθύμητο πρόσωπο" στη χώρα.

Την ίδια χρονιά, ο Γκρας έγραψε άλλο ένα ποίημα που επέκρινε την ευρωπαϊκή πολιτική για τη στάση της απέναντι στην Ελλάδα. Στο "Όνειδος της Ευρώπης" κατηγορούσε τους Ευρωπαίους γιατί καταδίκαζαν στη φτώχεια την Ελλάδα, τη "χώρα που συνέλαβε την ιδέα" της Ευρώπης.

Ο συγγραφέας είχε αποκτήσει τέσσερα παιδιά και ζούσε μόνιμα στο Λύμπεκ, στη βόρεια Γερμανία. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Γερμανίας, στην καθιερωμένη ενημέρωση των δημοσιογράφων, σημείωσε ότι το Βερολίνο θλίβεται βαθύτατα από την ανακοίνωση αυτής της "τραγικής είδησης".

Στον λογαριασμό του στο Twitter ο Βρετανός συγγραφέας Σαλμάν Ρούσντι αποχαιρέτισε τον "πραγματικό γίγαντα, πηγή έμπνευσης και φίλο" του. "Το ταμπούρλο παίζει για σένα, μικρέ Όσκαρ", έγραψε, παραπέμποντας στον ήρωα του "Τενεκεδένιου ταμπούρλου".

Στο Pathfinder.gr χρησιμοποιούμε Cookies σε μια σειρά από λειτουργίες που ενισχύουν την εμπειρία σας στο site μας. Μάθε περισσότερα

Αποδοχή